Die Evangelies se Historiese Konteks

“Evangelie” as benaming word afgelei van die Griekse woord vir “Goeie Nuus”. Dit kan ook beskou word as “Belangrike Aankondiging.” Die evangelies is uniek in dié sin dat dit as briewe rondgestuur is, ‘n geskiedkundige gebeurtenis oorvertel het (Jesus se lewensverhaal), en tegelykertyd ook die geleentheid gebruik het om gemeentelede te leer hoe hulle in Jesus se voetspore moes volg.

Die evangelies is in die wêreldgeskiedenis ingebed. Jesus het geleef van ongeveer -4 vC tot 33 nC, toe Hy opgevaar het hemel toe. Hy het in die hedendaagse Israel gebly, terwyl Israel in sy tyd opgedeel is in Romeinse provinsies- Judea, Galilea en Samaria. Die land is deur die Romeine regeer, en hulle keiser het met ‘n militêre ysterhand oor ‘n ryk geheers wat gestrek het van die Arabiese woestyn in die ooste, die Sahara woestyn in die suide, die Atlantiese oseaan (Engeland ingesluit) en die bergreekse en woude van Duitsland in die noorde. In Jesus se tyd het ongeveer 50 miljoen mense in die Romeinse Ryk gewoon.

Dit word algemeen aanvaar dat die skrywers van die vier evangelies in die tydperk tussen 50 nC en 90 nC hulle skryfwerk gedoen het. Daar is baie akademiese argumente ten gunste van ‘n sg “vroeë datering” of ten gunste van ‘n “laat datering”. Veral diegene wat die gesag van die Bybel wil bevestig, kies vir ‘n vroeë datering van die evangelies, want dit plaas die skrywers in die leeftyd van die eerste Jesusvolgelinge. Diegene wat die laat datering onderskryf, bevraagteken nie die gesag van die Bybel nie, maar onder hulle is daar mense wat die laat datering gebruik om te probeer bewys dat die Jesus wat werklik geleef het, en die Jesus waarvan in die evangelies gepraat word, twee verskillende persone is. Hulle voer aan dat die evangelies se getuienis van die opstanding die produk is van twee of drie generasies mense wat algaande begin glo het dat Jesus werklik uit die dood opgestaan het.

‘n Goeie verwysingspunt is die ontdekking van ‘n fragment van die evangelie van Johannes wat gedateer word as komende uit 112 nC. Johannes is die laaste evangelie wat geskryf is, en die meeste teoloë dink die evangelie is tussen 85 en 95 nc geskryf. Daarom kan ons aanvaar dat die ander drie minstens reeds voor 85 nC bestaan het.

Ons weet ook dat Matteus en Lukas vir Markus gebruik het as ‘n bron, toe hulle hulle evangelies geskryf het. En omdat Lukas ook Handelinge geskryf het, kan ons aanvaar dat Lukas voor Matteus geskryf is. Markus is dus die oudste evangelie.

Ooreenkomste en Verskille

Mense sukkel dikwels om te verstaan hoekom daar vier evangelies bestaan.  ‘n Goeie beeld om dit te verduidelik is dié van die ooggetuies by ‘n ongeluk. Ooggetuies se vertellings van dieselfde gebeurtenis verskil omdat hulle verskillende goed beter onthou, omdat dit ‘n ander indruk op hulle maak, en omdat hulle vanuit verskillende hoeke na die ongeluk gekyk het. Net so verskil die evangelies in kleineer detail, soos wat dit deur die verskillende skrywers onthou is. Dit verskil ook omdat elke skrywer ‘n unieke groep mense het vir wie hy geskryf het. En elke skrywer het ‘n unieke fokus gehad van Jesus se aardse bediening wat hulle wou uitlig.

Die een punt van ooreenstemming is egter in die vier evangelies se vertelling van Jesus se kruisiging en opstanding. Hoewel daar ook groot detailverskille is, is die vier evangelies konsekwent eenders in die feite van hierdie deel van Jesus se bediening.

  • Matteus fokus sterk op Jesus se koningskap en dat Hy die Messias is.
  • Markus fokus sterk op dissipelskap te midde van vervolging.
  • Lukas fokus sterk op Jesus se verhouding met die Heilige Gees en die feit dat Hy ook die verlosser van nie-Jode is.
  • Johannes fokus sterk op die feit dat geloof in Jesus ons inbind in God se familie en bedieningswerk op aarde.

Inhoudelike Oorsig

Die inligting vir die kursus is ontleen aan:

MATTEUS

MARKUS

LUKAS

JOHANNES

LEESWERK VIR DIE WEEK

  • Hierdie week gaan ons Markus deurlees.